Amendamentet e PPE-së në raportin e Parlamentit Europian mbi Shqipërinë shtrëngojnë kontrollin mbi zgjedhjet, gjyqësorin, administratën publike dhe median, pa dëmtuar vlerësimin e përgjithshëm pozitiv të BE-së për rrugën e pranimit të vendit, i cili mbetet i lidhur ngushtë me performancën e matshme institucionale…
Parlamenti Europian duket se ka rritur presionin ndaj Kryeministrit Edi Rama, por nuk ka lënë mënjanë as kreun e opozitës, Sali Berisha.
Propozimet e hedhura nga PPE, grupimi më i madh politik në Parlamentin Europian, lidhur me një raport mbi Shqipërinë, vënë theksin në disa nga çështjet më të debatueshme si zgjedhjet dhe drejtësia, por edhe lufta ndaj korrupsionit dhe polarizimi politik.
Një nga amendamentet e propozuara ka të bëjë pikërisht me mënyrën se si imuniteti përdoret në Shqipëri, si një mburojë ndaj drejtësisë.
“Imuniteti parlamentar ekziston për të mbrojtur funksionimin e duhur të institucioneve demokratike dhe nuk duhet të përdoret për të mbrojtur zyrtarët publikë nga shqyrtimi gjyqësor; procedurat lidhur me heqjen e imunitetit për zyrtarët publikë duhet të zhvillohen në mënyrë transparente dhe me respekt të plotë të shtetit të së drejtës”, thuhet në një prej amendamenteve.
Por në anën tjetër, dënohen protestat e dhunshme, dhe duket se kjo është një shuplakë që i jepet kreut të PD-së, Sali Berisha. Kryetari i Delegacionit të Parlamentit Evropian për Shqipërinë, Marco Tarquino, i mbështetur edhe nga një grupim eurodeputetësh, kanë si shqetësim protestat e dhunshme, që nuk kanë vend në një shoqëri demokratike.
“Shpreh shqetësim për polarizimin e vazhdueshëm politik dhe diskursin politik konfrontues, të cilat dëmtojnë mbikëqyrjen parlamentare, besimin e publikut dhe funksionimin efektiv të institucioneve demokratike; protestat e dhunshme nuk kanë vend në një demokraci funksionale”, thuhet në amendamentin e Marco Tarquinos.
Po kështu David MCAllister, kryetari i Komisionit të jashtëm në Parlamentin Evropian, ka propozuar 6 amendamente.
“Shpreh shqetësimin për polarizimin e vazhdueshëm politik dhe diskursin politik konfrontues, të cilat dëmtojnë mbikëqyrjen parlamentare, besimin publik dhe funksionimin efektiv të institucioneve demokratike; inkurajon aktorët politikë të riangazhohen në dialogun konstruktiv parlamentar, duke siguruar që parlamenti të mbetet forumi qendror për debat dhe mbikëqyrje demokratike”, thuhet në amendament.
Ndërkohë që Andrey Kovatchev (PPE) thekson se zgjedhjet parlamentare të vitit 2025 treguan mangësi të vazhdueshme sistemike zgjedhore, përfshirë mungesën e kushteve të barabarta midis partive politike, përdorimin e gjerë të burimeve publike dhe të pushtetit institucional nga partia në pushtet, si dhe pretendime për blerje votash”, thuhet në amendamentin e eurodeputeti Andrey Kovatchev PPE.
“Shpreh shqetësimin për parregullsitë serioze të identifikuara nga OLAF në zbatimin e programit IPARD II në Shqipëri; nënvizon rëndësinë e sigurimit të transparencës së plotë, llogaridhënies dhe mekanizmave efektivë të kontrollit në përdorimin e ndihmës financiare të BE-së”, thuhet në amendamentin e eurodeputetit Andrey Kovatchev PPE.
Draft-raporti mbi Shqipërinë, i përgatitur nën drejtimin e raportuesit Andreas Schieder në Komitetin e Punëve të Jashtme, është pjesë e vlerësimit të rregullt të Parlamentit Evropian mbi progresin e pranimit të vendeve kandidate. Sipas materialit zyrtar të Parlamentit Evropian, procesi është veçanërisht i gjerë, duke përfshirë qindra amendamente.
Këto ndërhyrje nuk e përmbysin vlerësimin e përgjithshëm të BE-së për Shqipërinë, por përkundrazi e ashpërsojnë tonin në fusha specifike. Në Paketën e Zgjerimit të vitit 2025, Komisioni Evropian vuri në dukje se Shqipëria ka bërë “përparim të konsiderueshëm”, duke hapur katër grupe kapitujsh negociues brenda një viti dhe duke përparuar në bazat, veçanërisht në reformën gjyqësore dhe luftën kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit.
Në të njëjtën kohë, megjithatë, theksohet nevoja për reforma më të thella dhe më të qëndrueshme për të përmbushur standardet e ndërmjetme dhe për të ecur përpara në mbylljen e kapitujve. Në dhjetor 2025, Shqipëria hapi grupin e saj të fundit, duke konfirmuar pozicionin e saj midis vendeve kandidate më të përparuara në Ballkanin Perëndimor.
Brenda këtij kuadri gjerësisht pozitiv, por qartësisht të kushtëzuar, amendamentet e PPE-së e zhvendosin fokusin në fushat ku besueshmëria institucionale e Shqipërisë pritet të demonstrohet në mënyrë më bindëse.
Në fushën zgjedhore, theksi vihet qartë në vlerësimin pas zgjedhjeve të zgjedhjeve parlamentare të 11 majit 2025. Raporti përfundimtar i OSBE/ODIHR-it zbuloi se zgjedhjet ishin konkurruese dhe përgjithësisht të administruara mirë, por u zhvilluan në një mjedis shumë të polarizuar dhe pa kushte plotësisht të barabarta, duke përmendur frikësimin, keqpërdorimin e burimeve publike dhe presionin mbi punonjësit e sektorit publik, të cilat dëmtuan një fushë loje të barabartë. Ky kontekst duket se pasqyrohet drejtpërdrejt në amendamentet e PPE-së, të cilat theksojnë shqetësimet mbi përdorimin e burimeve shtetërore, kushtet e pabarabarta politike dhe mediatike, si dhe nevojën për të forcuar besimin e publikut në integritetin e procesit zgjedhor.
Në të njëjtën linjë, ripërtërihen thirrjet për reformë gjithëpërfshirëse zgjedhore, në bashkëpunim me palët e interesuara vendase dhe ndërkombëtare, që synon përmirësimin e transparencës, sigurimin e aksesit të barabartë në media dhe garantimin e zbatimit efektiv të legjislacionit zgjedhor. Mesazhi politik është i qartë: Shqipëria nuk vlerësohet më vetëm për aftësinë e saj për të organizuar zgjedhje pa ndërprerje të mëdha, por nëse mund të sigurojë një fushë loje vërtet të barabartë, neutralitet institucional dhe besim të besueshëm publik në proces.
Fronti i dytë kryesor është administrimi i drejtësisë. Në këtë kuadër, dërhyrjet e PPE-së përqendrohen në vonesat, grumbullimin e çështjeve të pazgjidhura, nevojën për zbatimin e plotë të vendimeve të Gjykatës Kushtetuese të Shqipërisë dhe ruajtjen e pavarësisë institucionale. Kjo paoramë është e lidhur me dobësitë e njohura në sistem, por kërkon edhe ekuilibrin e duhur: në Raportin e tij të vitit 2025, Komisioni Evropian pranoi progresin në reformën gjyqësore dhe në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, duke vënë në dukje në të njëjtën kohë se nevojiten përpjekje të mëtejshme për të konsoliduar efektivitetin dhe qëndrueshmërinë e institucioneve. Prandaj, përfundimi më i saktë nuk është se reforma gjyqësore ka dështuar, por se Brukseli dhe PPE-ja besojnë se arkitektura e reformës tani duhet të japë rezultate më të dukshme në praktikë.
Këtu hyn në lojë referenca specifike për rolin e Strukturës Speciale kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK). Theksi në trajtimin e korrupsionit të nivelit të lartë tregon se pala evropiane vazhdon të matë progresin jo vetëm në aspektin e pajtueshmërisë legjislative, por edhe në aspektin e parandalimit dhe efektivitetit të ndjekjes penale. Linja e përgjithshme e Komisionit mbetet se sundimi i ligjit, qeverisja e mirë dhe të drejtat themelore përbëjnë thelbin e vlerësimit të anëtarësimit.
Në sferën administrative dhe ekonomike, mesazhi mbetet po aq i kërkuar. Ndryshimet përqendrohen në shkallën e ekonomisë informale, efektivitetin e administratës publike dhe transparencën e prokurimit publik, me referencë specifike të bërë edhe për aktivitetin e Agjencisë Kombëtare për Shoqërinë e Informacionit (AKSHI).
Megjithatë, edhe këtu, konteksti më i gjerë është thelbësor: Raporti i Komisionit për vitin 2025 vëren se administrata publike mbetet një fushë me përparim të kufizuar, se kapaciteti administrativ duhet të forcohet dhe se mekanizmat parandalues kundër korrupsionit ende nuk kanë arritur ndikimin e dëshiruar. Kjo shpjegon pse ndërhyrjet e PPE-së këmbëngulin në auditime të pavarura, llogaridhënie dhe menaxhim më transparent të fondeve publike: për Brukselin, kapaciteti administrativ është një kriter institucional në vijën e parë, jo një çështje teknokratike dytësore.
Mjedisi mediatik mbetet gjithashtu një nga shqetësimet e hershme të palës evropiane. Ndryshimet i referohen pluralizmit dhe kushteve të punës së gazetarëve, çështje që nuk trajtohen thjesht si çështje e lirisë së shprehjes, por si tregues të cilësisë demokratike dhe ekuilibrit institucional. Raporti i Komisionit për vitin 2025 lëviz në të njëjtin drejtim, duke regjistruar përparim të kufizuar në aspekte të administratës publike dhe mjedisit institucional dhe duke konfirmuar se cilësia e sferës publike mbetet një element kritik i vlerësimit të anëtarësimit.
Politikisht, ndërhyrjet e PPE-së kanë një rëndësi të dyfishtë. Nga njëra anë, ato konfirmojnë se mbështetja për perspektivën evropiane të Shqipërisë mbetet aktive. Nga ana tjetër, ato dërgojnë një mesazh të qartë se progresi nuk do të kreditohet automatikisht dhe se Shqipëria do të gjykohet gjithnjë e më shumë në bazë të rezultateve të prekshme dhe të matshme. Me pak fjalë, vendi nuk vlerësohet më vetëm si një nga vendet e para në Ballkanin Perëndimor, por edhe si një shtet kandidat që pritet të provojë se reformat japin rezultate në praktikë, në zgjedhje, drejtësi, administratë publike dhe llogaridhënie publike. /Pamfleti/